Lojistik Sözlüğü

Incoterms 2020 teslim şekillerinden CMR, TIR karnesi, metretül, antrepo, ISPM-15, A.TR ve EUR.1'e kadar karayolu lojistiği ve dış ticaretin temel kavramları.

Incoterms® 2020

Teslim Şekilleri (Incoterms 2020)

Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve satıcı ile alıcı arasında taşıma masraflarının, risklerin ve yükümlülüklerin nerede el değiştirdiğini tanımlayan uluslararası kurallardır. Aşağıdaki yedi terim, karayolu dahil tüm taşıma şekillerinde kullanılabilir ve tır ile yapılan ihracat-ithalat sevkiyatlarında doğru tercihtir.

Kod	Açılımı	Kısaca
EXW	Ex Works İşyerinde Teslim	Satıcı malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır eder. Yükleme, ihracat gümrüğü, taşıma ve tüm riskler alıcıya aittir. Satıcı için en az, alıcı için en fazla yükümlülük içeren teslim şeklidir.
FCA	Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim	Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini tamamlayarak malı alıcının belirlediği taşıyıcıya, kararlaştırılan yerde teslim eder. Risk, mal taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer.
CPT	Carriage Paid To Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim	Satıcı, varış yerine kadar navlunu öder; ancak risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer.
CIP	Carriage and Insurance Paid To Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim	CPT'ye ek olarak satıcı, alıcı lehine sigorta yaptırır. Incoterms 2020'de asgari teminat ICC (A) düzeyine yükseltilmiştir.
DAP	Delivered at Place Belirlenen Yerde Teslim	Satıcı, malı varış yerinde taşıma aracı üzerinde, boşaltmaya hazır şekilde teslim eder. İthalat gümrüğü ve vergileri alıcıya aittir.
DPU	Delivered at Place Unloaded Boşaltılmış Olarak Belirlenen Yerde Teslim	Satıcı, malı varış yerinde boşaltarak teslim eder. Incoterms 2020 ile eski DAT teriminin yerini almıştır. İthalat işlemleri alıcıya aittir.
DDP	Delivered Duty Paid Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim	Satıcı, ithalat gümrük işlemleri ve vergileri dahil tüm masraf ve riskleri üstlenerek malı varış yerinde teslim eder. Satıcı için en fazla yükümlülük içeren teslim şeklidir.

Not: Incoterms 2020'de ayrıca yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarına özgü dört terim (FAS, FOB, CFR, CIF) bulunur. Bu terimler karayolu sevkiyatlarına uygun değildir; tır ile yapılan taşımalarda yukarıdaki terimlerin kullanılması önerilir. Hizmetlerimiz karayolu tabanlıdır.

Detaylı rehber için: Incoterms 2020 Rehberi: Doğru Teslim Şeklini Nasıl Seçersiniz?

Lojistik Terimleri

Incoterms

EXW Incoterms 2020

Ex Works – İşyerinde Teslim

Satıcı malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır eder. Yükleme, ihracat gümrüğü, taşıma ve tüm riskler alıcıya aittir. Satıcı için en az, alıcı için en fazla yükümlülük içeren teslim şeklidir.

FCA Incoterms 2020

Free Carrier – Taşıyıcıya Masrafsız Teslim

Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini tamamlayarak malı alıcının belirlediği taşıyıcıya, kararlaştırılan yerde teslim eder. Risk, mal taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer.

CPT Incoterms 2020

Carriage Paid To – Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim

Satıcı, varış yerine kadar navlunu öder; ancak risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer.

CIP Incoterms 2020

Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim

CPT'ye ek olarak satıcı, alıcı lehine sigorta yaptırır. Incoterms 2020'de asgari teminat ICC (A) düzeyine yükseltilmiştir.

DAP Incoterms 2020

Delivered at Place – Belirlenen Yerde Teslim

Satıcı, malı varış yerinde taşıma aracı üzerinde, boşaltmaya hazır şekilde teslim eder. İthalat gümrüğü ve vergileri alıcıya aittir.

DPU Incoterms 2020

Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış Olarak Belirlenen Yerde Teslim

Satıcı, malı varış yerinde boşaltarak teslim eder. Incoterms 2020 ile eski DAT teriminin yerini almıştır. İthalat işlemleri alıcıya aittir.

DDP Incoterms 2020

Delivered Duty Paid – Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim

Satıcı, ithalat gümrük işlemleri ve vergileri dahil tüm masraf ve riskleri üstlenerek malı varış yerinde teslim eder. Satıcı için en fazla yükümlülük içeren teslim şeklidir.

Belgeler

A.TR Dolaşım Belgesi

A.TR Movement Certificate

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında, serbest dolaşımdaki sanayi ürünlerinin gümrük vergisinden muaf olarak dolaşımını sağlayan belgedir. Bir menşe belgesi değil, dolaşım belgesidir.

CMR Taşıma Senedi

Convention relative au contrat de transport international de Marchandises par Route

Uluslararası karayolu taşımalarında kullanılan taşıma senedidir. 1956 tarihli Cenevre CMR Konvansiyonu'na dayanır; gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşmesini belgeler ve taşıyıcının sorumluluk sınırlarını düzenler.

Çeki Listesi

Packing List

Gönderideki koli/palet sayısı, her bir kabın içeriği, net-brüt ağırlıklar ve ölçüleri gösteren listedir; gümrük ve teslim kontrolünde kullanılır.

EUR-MED

EUR-MED Movement Certificate

Pan-Avrupa-Akdeniz menşe kümülasyonu sistemi kapsamında kullanılan tercihli menşe belgesidir; kümülasyon uygulanan durumlarda EUR.1 yerine düzenlenebilir.

EUR.1 Dolaşım Sertifikası

EUR.1 Movement Certificate

Türkiye'nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları kapsamında malın tercihli menşeini kanıtlayan ve varış ülkesinde indirimli veya sıfır gümrük vergisi uygulanmasını sağlayan belgedir. Belirli koşullarda faturada menşe beyanı ile de ispat mümkündür.

Güvenlik Bilgi Formu

SDS / MSDS

Kimyasal bir maddenin tehlikelerini, güvenli kullanım ve taşıma bilgilerini içeren formdur. Tehlikeli madde taşımalarında sınıflandırmanın temel kaynağıdır.

Manifesto

Cargo Manifest

Bir taşıma aracında (tır, kamyon vb.) bulunan tüm yüklerin listesini gösteren belgedir; gümrük idaresine sunulur.

Menşe Şahadetnamesi

Certificate of Origin

Malın hangi ülkede üretildiğini gösteren belgedir. Genellikle ticaret ve sanayi odalarınca onaylanır; tercihli olmayan (genel) menşeyi gösterir.

Proforma Fatura

Proforma Invoice

Satış gerçekleşmeden önce alıcıya fiyat, miktar ve koşulları bildirmek amacıyla düzenlenen ön faturadır; akreditif ve ön izin işlemlerinde kullanılabilir.

Sevk İrsaliyesi

e-İrsaliye

Malın satıcıdan alıcıya veya bir yerden başka bir yere taşınması sırasında malın yanında bulunması gereken belgedir. Kapsamdaki mükellefler için elektronik ortamda e-irsaliye olarak düzenlenir.

TIR Karnesi

Transports Internationaux Routiers

1975 tarihli TIR Sözleşmesi kapsamında, gümrük mühürlü araçlarla yapılan uluslararası transit taşımalarda, geçilen ülkelerde ayrıca teminat aranmadan ve sınırda yük kontrolü asgaride tutularak geçişi sağlayan uluslararası gümrük belgesidir. Türkiye'de TOBB tarafından verilir.

Ticari Fatura

Commercial Invoice

Satıcının alıcıya düzenlediği, malın tanımı, miktarı, birim fiyatı, toplam değeri ve teslim şeklini içeren temel ticari belgedir; gümrük kıymetinin belirlenmesinde esas alınır.

Gümrük

Antrepo

Bonded Warehouse

Gümrük vergileri ödenmemiş ithal eşyanın, gümrük gözetimi altında depolandığı yerdir. Antrepo rejimi sayesinde vergiler, eşya serbest dolaşıma girene kadar ertelenir. Genel (kamuya açık) ve özel antrepo türleri vardır.

Dahilde İşleme Rejimi

DİR / Inward Processing

İhraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılan ithal hammadde ve ara malların, belirli koşullarla gümrük vergisi ödenmeden veya teminat karşılığı ithal edilmesine olanak tanıyan teşvik rejimidir.

GTİP

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu / HS Code

Eşyanın gümrük tarife cetvelindeki sınıflandırma kodudur. İlk 6 hanesi uluslararası Armonize Sistem'e (HS) dayanır; Türkiye'de 12 haneli olarak kullanılır. Vergi oranları ve ithalat/ihracat rejimleri GTİP'e göre belirlenir.

Geçici İthalat

Temporary Admission

Belirli bir süre sonra yeniden ihraç edilmek üzere getirilen eşyanın (fuar malzemesi, numune, ekipman vb.) vergilerden tamamen veya kısmen muaf tutularak ithal edilmesidir.

Gümrük Beyannamesi

Customs Declaration

Eşyanın tabi tutulacağı gümrük rejimini ve gerekli bilgileri gümrük idaresine bildiren resmî beyandır. Türkiye'de elektronik ortamda (BİLGE sistemi üzerinden) verilir.

Gümrük Kıymeti

Customs Value

Gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan değerdir. Genellikle işlem değeri esas alınır; navlun ve sigorta gibi unsurların kıymete dahil edilmesi teslim şekline göre değerlendirilir.

Gümrük Müşaviri

Customs Broker

Gümrük işlemlerini yükümlüler adına ve onların temsilcisi olarak yürütmeye yetkili, lisanslı meslek mensubudur.

Serbest Bölge

Free Zone

Ülke sınırları içinde olmakla birlikte gümrük bölgesi dışında sayılan, ticari ve sınai faaliyetler için özel teşviklerin uygulandığı alanlardır.

Serbest Dolaşım

Free Circulation

İthal eşyanın tüm gümrük vergileri ödenip ticaret politikası önlemleri uygulanarak yurt içinde serbestçe kullanılabilir hâle gelmesidir.

Transit Rejimi / NCTS

New Computerised Transit System

Eşyanın gümrük vergileri ödenmeden, gümrük gözetiminde bir noktadan diğerine taşınmasını sağlayan rejimdir. NCTS, Ortak Transit Sözleşmesi kapsamında transit işlemlerinin elektronik olarak yürütüldüğü sistemdir.

Yetkilendirilmiş Yükümlü

YYS / AEO

Gümrük idaresi tarafından güvenilirliği onaylanan firmalara verilen statüdür. Gümrük işlemlerinde kolaylık ve hız avantajı sağlar; uluslararası AEO (Authorised Economic Operator) kavramının karşılığıdır.

Taşıma

ADR

Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route

Tehlikeli malların karayoluyla taşınmasına ilişkin Avrupa Anlaşması. Sınıflandırma, ambalaj, etiketleme, araç donanımı ve sürücü eğitimi kurallarını belirler.

ETD / ETA

Estimated Time of Departure / Arrival

Tahmini kalkış ve tahmini varış zamanını ifade eder.

FTL – Komple Taşıma

Full Truck Load

Aracın tüm kapasitesinin tek bir göndericinin yüküne ayrıldığı taşıma şeklidir. Aktarma olmadığından süre ve hasar riski açısından daha kontrollüdür.

Forwarder

Freight Forwarder / Taşıma İşleri Organizatörü

Göndericinin adına taşıma sürecini organize eden; taşıyıcı, gümrük ve depo gibi hizmetleri koordine eden lojistik firmasıdır.

Grupaj / Konsolidasyon

Groupage / Consolidation

Farklı göndericilere ait küçük yüklerin aynı güzergâhta tek bir araçta birleştirilerek taşınmasıdır; parsiyel karayolu taşımacılığının temelini oluşturur.

Hacimsel Ağırlık / Desi

Volumetric Weight

Hafif ama hacimli yüklerin ücretlendirilmesinde kullanılan ağırlık hesabıdır. Türkiye'de kargo gönderilerinde desi = en × boy × yükseklik (cm) / 3000 formülüyle hesaplanır. Parsiyel karayolu taşımalarında ise yaygın olarak 1 m³ = 333 kg esası veya palet/metretül bazlı fiyatlandırma kullanılır.

Kırkayak

8x2 / 8x4 Kamyon

Dört akslı, yüksek taşıma kapasiteli kamyon tipine verilen yaygın isimdir; şehirler arası ve bölgesel taşımalarda kullanılır.

LTL – Parsiyel Taşıma

Less Than Truck Load

Bir aracı doldurmayan yüklerin, aynı güzergâhtaki diğer yüklerle birleştirilerek taşındığı modeldir; maliyet göndericiler arasında paylaşılır.

Mega Tır

Mega Trailer

İç yüksekliği standart dorseye göre daha fazla (yaklaşık 3 m) olan, hafif ama hacimli yükler için tercih edilen tır dorsesi tipidir.

Metretül (LDM)

Loading Meter

Tır dorsesinde yükün kapladığı uzunluğu ifade eder; 1 metretül, dorse genişliğinde 1 metrelik alandır. Standart bir tır dorsesi yaklaşık 13,6 metretüldür ve paletli parsiyel yüklerde fiyatlandırma çoğu zaman metretül üzerinden yapılır.

Navlun

Freight

Yükün taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen ücrettir.

Tenteli Tır

Curtainsider / Tilt Trailer

Yan ve üst kısmı branda (tente) ile kapatılan, yandan ve üstten yükleme imkânı sunan yaygın tır dorsesi tipidir. Standart bir dorseye yaklaşık 33 Euro palet sığar.

Transit Süre

Transit Time

Yükün yola çıkışından varış noktasına ulaşmasına kadar geçen tahmini süredir.

Ücretlendirilebilir Ağırlık

Chargeable Weight

Gerçek (brüt) ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyük olanıdır; navlun bu ağırlık üzerinden hesaplanır.

Depo & Tedarik Zinciri

3PL / 4PL

Third / Fourth Party Logistics

3PL, lojistik operasyonlarının (taşıma, depolama vb.) dış kaynak olarak bir lojistik firmasına verilmesidir. 4PL ise tedarik zincirinin tamamının, birden fazla hizmet sağlayıcıyı yöneten bir entegratör tarafından yönetilmesidir.

Cross-Dock

Cross-Docking

Gelen yükün depoda stoklanmadan ayrıştırılarak doğrudan çıkış araçlarına aktarılmasıdır.

Elleçleme

Handling

Yükün yüklenmesi, boşaltılması, istiflenmesi ve depo içinde taşınması gibi fiziksel işlemlerin tamamıdır.

Euro Palet

EUR / EPAL Palet

Avrupa'da yaygın kullanılan 800 × 1200 mm ölçülerindeki standart palettir. Endüstriyel palet ise genellikle 1000 × 1200 mm'dir.

FIFO / FEFO

First In First Out / First Expired First Out

Stok çıkış yöntemleridir. FIFO'da ilk giren ürün ilk çıkar; FEFO'da son kullanma tarihi en yakın ürün önce sevk edilir.

SKU

Stock Keeping Unit

Stok takibinde her bir ürün çeşidini (renk, beden, model vb.) ayırt eden benzersiz stok kodudur.

Tersine Lojistik

Reverse Logistics

İade, değişim, geri dönüşüm ve tamir amacıyla ürünlerin tüketiciden üreticiye veya satıcıya doğru akışının yönetimidir.

WMS

Warehouse Management System

Depodaki mal kabul, yerleştirme, stok, toplama ve sevkiyat süreçlerini yöneten depo yönetim yazılımıdır.

Paketleme & Ambalaj

Ahşap Sandık / Kasa

Wooden Crate / Case

Makine, yedek parça ve hassas ürünler için kullanılan, darbeye ve istif yüküne dayanıklı ahşap ambalajdır. İhracatta ISPM-15 kuralına tabidir.

Çemberleme

Strapping

Yükün polyester (PET), polipropilen (PP) veya çelik bantla palete ya da kendi içinde sabitlenmesidir.

Elleçleme İşaretleri

Handling Marks

‘Kırılır’, ‘Bu taraf yukarı’, ‘Nemden koruyun’, ‘İstiflenmez’ gibi, ambalaj üzerinde yükün nasıl taşınacağını gösteren uluslararası semboller ve etiketlerdir.

ISPM-15

International Standards for Phytosanitary Measures No. 15

Uluslararası ticarette kullanılan ahşap ambalaj malzemesinin (palet, sandık, takoz) zararlı organizmalara karşı ısıl işlem (HT) gibi yöntemlerle işlenmesini ve IPPC işaretiyle işaretlenmesini düzenleyen uluslararası standarttır.

Koruyucu Dolgu

Void Fill / Dunnage

Koli veya araç içindeki boşlukları doldurarak ürünün hareket etmesini engelleyen köpük, balonlu naylon, hava yastığı ve kâğıt gibi malzemelerdir.

Köşebent

Edge Protector / Corner Board

Palet veya koli köşelerine yerleştirilen karton ya da plastik koruyucudur. Çember ve streç film baskısını dağıtır, istif dayanımını artırır.

Paletleme

Palletizing

Kolilerin veya ürünlerin palet üzerine düzenli şekilde istiflenip sabitlenerek tek bir taşıma birimi hâline getirilmesidir. Elleçlemeyi hızlandırır ve hasar riskini azaltır.

Streç Film

Stretch Film

Palet üzerindeki yükü sıkıca saran esnek plastik filmdir. Kolileri tek blok hâline getirir; kaymayı, devrilmeyi, toz ve nemi önler.

Aradığınız terim bulunamadı. Sorunuzu bize iletebilirsiniz.

Hemen ulaşın

Terimler karmaşık mı geldi?

Belge ve teslim şekli konusunda sevkiyat öncesi ekibimizden destek alabilirsiniz.

Teklif Al WhatsApp Hemen Ara