Uluslararası ticarette satıcı ile alıcı arasındaki en kritik konulardan biri, taşıma masraflarının ve risklerin hangi noktada el değiştireceğidir. Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan Incoterms® kuralları bu sorunun ortak dilidir. Güncel sürüm olan Incoterms 2020, 11 teslim şeklinden oluşur.
Karayolu taşımalarında kullanılan 7 terim
Tır ile yapılan uluslararası karayolu sevkiyatlarında kullanılabilecek teslim şekilleri şunlardır: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP. Bu yedi terim her taşıma şekline uygundur ve karayolu ihracat-ithalat sözleşmelerinde doğru tercihtir.
Sık yapılan hata: Tır ile yapılan bir sevkiyat için FOB veya CIF yazmak. Incoterms 2020'deki FAS, FOB, CFR ve CIF terimleri yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarına özgüdür; karayolu sevkiyatlarında bunların yerine FCA, CPT, CIP veya DAP kullanılmalıdır.
Risk ve masraf her zaman aynı yerde el değiştirmez
"C" grubundaki terimlerde (CPT, CIP) satıcı ana taşımanın navlununu öder; ancak risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde alıcıya geçer. Yani CIP ile satış yapan bir ihracatçı varış yerine kadar navlunu ve sigortayı öder, fakat yük tıra yüklenip taşıyıcıya teslim edildikten sonra yolda oluşan hasar riski alıcıdadır. Bu ayrım, hasar durumunda kimin sigortaya başvuracağını belirler.
Hangi teslim şeklini seçmeliyim?
- Lojistiği tamamen alıcıya bırakmak istiyorsanız: FCA (EXW yerine). EXW'de yükleme ve ihracat gümrüğü bile alıcıya aittir; bu durum Türkiye'de ihracat beyanı ve KDV iadesi açısından pratik sorunlar doğurabilir.
- Navlunu siz kontrol etmek istiyorsanız: CPT veya sigorta dahil CIP.
- Alıcıya "kapıya teslim" fiyatı vermek istiyorsanız: DAP veya DPU. İthalat vergileri alıcıya aittir.
- Her şey dahil teklif vermek istiyorsanız: DDP. Ancak varış ülkesindeki vergi ve gümrük yükümlülüklerini üstlendiğiniz için mevzuatı iyi bilmeniz gerekir.
CIP'te sigorta yükümlülüğü
Incoterms 2020 ile CIP'te satıcının yaptırması gereken asgari sigorta teminatı ICC (A) yani "tüm riskler" düzeyine çıkarılmıştır. Taraflar sözleşmede daha farklı bir teminat üzerinde anlaşabilir. CPT'de ise satıcının sigorta yükümlülüğü yoktur; alıcı kendi sigortasını yaptırmalıdır.
Doğru yazım
Teslim şekli sözleşme ve faturada mutlaka yer adıyla ve sürümle birlikte yazılmalıdır. Örnek: "FCA Gaziantep, Türkiye – Incoterms® 2020". Yer adı ne kadar net olursa, taraflar arasındaki anlaşmazlık riski o kadar azalır.
Tüm teslim şekillerinin kısa açıklamalarını Lojistik Sözlüğü sayfamızda tablo hâlinde bulabilirsiniz. Satış sözleşmenize uygun lojistik kurgusu için bizden teklif alabilirsiniz.
